Verwerken is een doodzonde!

Hoe vaak heb je het woord verwerken gebruikt de afgelopen maand? Ik schat in dat je dit woord bij iedere familie minimaal drie keer gebruikt. Dat betekent, uitgaande van twee uitvaarten per week, gemiddeld zo’n 25 keer per maand het woord verwerken. Wist je dat dit woord zijn oorsprong in de vleesindustrie? Het verwerken van vlees tot worst, oftewel het maken van een eindproduct. Dat zou dus betekenen dat wanneer we het over verwerken van verdriet hebben we het over een af te ronden proces hebben. En dat is grote larie; dat is onmogelijk!

Een verlies wordt geleden, ervaren, maar niet afgerond. Je blijft als nabestaande (ik hoop dat niemand nog het woord achterblijver gebruikt) diegene missen. Niet alleen op verjaardagen, maar ook rond de feestdagen die zich alweer aankondigen, de sterfdag van de overledene, en wat te denken van bijzondere gebeurtenissen als trouwerij of afscheidsdienst (die gehouden wordt in dezelfde aula).

Als je je kind verliest, raak je daar niet overheen. Je blijft de ouders van dat gestorven kind. Je leert wel met het verlies te leven en het te aanvaarden. (Manu Keirse in Trouw, 2017) Daarom spreek ik liever van rouwarbeid. Het verlies moet een plek krijgen, en dat is hard werken! En hoe hard je ook werkt, de overledene komt niet terug. Dus we kúnnen niet verwerken. We kunnen hooguit het verlies een plaats geven in ons leven.

Dat betekent niet dat je voortaan in jouw gesprekken het woord verwerken moet vervangen door rouwarbeid, zo simpel werkt het helaas niet. Met dit nieuwe inzicht over rouwarbeid, hoop ik dat je ook inzicht krijgt dat er een andere houding van je gevraagd wordt. Je kunt niet meer simpel stellen dat iets een lineair proces is, maar je zult nabestaanden moeten voorbereiden op een circulair proces; een proces waarbij bepaalde pijnpunten zullen blijven terugkomen. De verjaardag van een overleden vader, blijft zich ieder jaar herhalen, en die ervaring zal ieder jaar ook pijn blijven doen. Sterker nog, sommige pijnpunten zullen zich pas na jaren openbaren! Het overlijden van een ouder op jonge leeftijd, is een verschrikkelijke ervaring, maar wanneer het jongetje zelf in de puberteit komt en op zoek gaat naar zijn mannelijkheid kan hij opnieuw worden geconfronteerd met een bepaald gemis. Of wat te denken van het meisje dat op 14 jarige leeftijd haar moeder verliest, en zich op 28 jarige leeftijd bedenkt dat ze vanaf dat moment haar moeder langer NIET dan WEL heeft gekend?

Dat is niet af te handelen met een bemoedigend klopje op de schouder, een aai over de bol, een kaartje van een nazorgconsulent op de keukentafel leggen en daarna gauw de deur dichttrekken. Daarvoor is het van belang dat je meer doet! Een luisterend oor kunt bieden, met de kinderen in gesprek kunt komen, en uitleg kunt geven. Door uitleg te geven, draag jij bij aan ‘een plaatsje kunnen geven’; dus aan de rouwarbeid van de nabestaanden.

Hoe je dat doet leer je tijdens de training: ‘de dood bespelen’ – werken met uitvaartspeelgoed. Er is nog 1 plekje vrij!

 

Trouw (2017): Levenslessen van psycholoog Manu Keirse: Luisteren is verdraaid moeilijk opgehaald op 8 november 2017 van https://www.trouw.nl/home/de-levenslessen-van-psycholoog-manu-keirse-luisteren-is-verdraaid-moeilijk~a03cea93/